Muốn con cái ngoan, cha mẹ phải gương mẫu

Con cái luôn có thói quen nhìn vào các hành vi của cha mẹ và những người thân trong gia đình để tự bắt chước, học theo, từ cách ăn mặc, nói năng, cư xử…

Ảnh minh họa

Hầu hết cha mẹ đều muốn con cái mình có tính trung thực, biết yêu thương mọi người xung quanh. Thế nhưng, đâu phải cứ mong muốn là được, bởi trong cuộc sống đôi khi chính cha mẹ lại làm hỏng con cái bởi những điều dối trá mà họ đã từng làm với những người xung quanh mà họ không ngờ đến. Ai cũng biết rằng, cha mẹ là tấm gương sáng, là thước đo chuẩn mực để con cái noi theo và muốn vậy chúng ta phải sống trung thực.

Tôi có anh bạn, làm giám đốc ở một doanh nghiệp lớn, tiền bạc không thiếu. Do bận bịu với công việc, lại đi công tác thường xuyên nên anh giao phó việc nhà, dạy dỗ con cho vợ. Vì tin tưởng vợ nên anh không hề quan tâm đến chuyện học hành của con, cứ nghĩ lo kiếm tiền là đủ, mọi việc ở nhà đã có vợ lo. Tuy nhiên, chị vợ ở nhà buồn, hay sang nhà hàng xóm tụ tập, chơi bời mà chẳng quan tâm đến việc học của con. Mỗi ngày, khi trở về nhà, anh luôn nghe chi huyên thuyên rằng hôm nay con đạt điểm tốt, rất ngoan... làm anh cũng hãnh diện.

Đến một ngày, anh nhận được thông báo của trường về việc học hành kém cỏi của con. Anh té ngửa vì bấy lâu nay cứ tin lời vợ. Anh kêu đứa con trai học lớp 2 ra hỏi chuyện thì thằng bé kể: "Mỗi ngày, sau khi đón con đi học về, mẹ đóng cửa bảo con ở nhà học bài, còn mẹ sang nhà cô Hoa chơi. Có lúc không hiểu bài, con không biết hỏi ai nên cũng không thèm học. Mẹ còn dặn con, khi ba hỏi đến việc học, con cứ nói là đã học xong rồi. Nghe lời mẹ, con cũng dối ba luôn". Nghe xong, anh bạn tôi thật chua xót trước lời tâm sự của thằng bé.

Ảnh minh họa

Còn Lam, cô bạn thân cùng thời đại học với tôi mỗi khi họp lớp đều càm ràm về việc mấy đứa con không biết quan tâm đến cha mẹ. Lam than: "Mỗi khi tao đau bệnh, tụi nó không hỏi lấy một lời, cứ ghì đầu vào máy tính". Một lần, tôi có dịp đi công tác ở miền Trung, sẵn tiện ghé nhà thăm ba mẹ của Lam. Có dịp trò chuyện cùng bác gái, tôi mới biết, Lam ít khi về thăm gia đình. "Những dịp lễ tết, nó đều lấy lý do đi du lịch đó đây chứ chẳng thèm về thăm hai bác. Ngay cả chồng nó cũng vậy, mỗi khi bác bệnh, nó cũng không gọi điện hỏi thăm lấy một lời. Tụi nó đâu biết rằng, bác rất nhớ con, nhớ mấy đứa cháu lắm!"- bác gái tâm sự. Giờ thì tôi đã hiểu chuyện, hóa ra, việc Lam không quan tâm đến cha mẹ khiến cho mấy đứa con của cô ấy cũng không biết rằng trên đời này chúng còn có ông bà. Và thói quen không quan tâm đến cha mẹ của Lam đã khiến cho mấy đứa con cô ấy cũng không hề thấy trách nhiệm làm con đối với cha mẹ mình.

Rõ ràng, con cái luôn có thói quen nhìn vào các hành vi của cha mẹ và những người thân trong gia đình để tự bắt chước, học theo, từ cách ăn mặc, nói năng, cư xử... Và muốn con ngoan, cha mẹ phải sống gương mẫu, trung thực, biết quan tâm đến mọi người xung quanh.

Minh Hoàng

Nhiều gia đình Nhật đến bãi rác tìm tiền của cha mẹ

Nhiều người cao tuổi Nhật thường thích trữ tiền mặt trong nhà. Đến khi họ mất, số tiền vô tình bị chuyển tới bãi rác.

Nhiều người Nhật cao tuổi có thói quen tích trữ tiền mặt trong nhà. Ảnh: asia.nikkei.

Có một điều kỳ lạ đang diễn ra ở Nhật Bản: Nhiều người dân nói rằng họ nhặt được hàng đống tiền ở các điểm thu gom rác. Năm 2016, ước tính 150 triệu đôla (khoảng 3.410 tỷ đồng) được tìm thấy và thông báo cho cảnh sát.

Dân số Nhật Bản ngày càng già đi, số người lớn tuổi muốn dành thời gian cuối đời để sống và chết một mình ngày càng nhiều. Người cao tuổi ở Nhật thường có thói quen cất giữ tiền trong nhà, thay vì gửi vào ngân hàng. Họ cảm thấy cách này an toàn hơn. Đó có thể là những khoản tiền tiết kiệm mà con cháu không hay biết. Khi họ mất đi, những bọc tiền này nhiều khi vô tình bị chuyển đến các điểm thu gom rác.

Tháng 4 năm nay, một công ty xử lý chất thải ở tình Gunma, tìm thấy 40 triệu yên (356.000 đôla) tiền mặt trong một đống rác. Một người đến báo cảnh sát rằng ông là người thừa kế số tiền đó (họ hàng với người đã mất). Chủ nhân của số tiền đó đã qua đời và để lại cho ông, trong lúc dọn dẹp do không để ý nên ông đã vứt chúng vào thùng rác.

Sau khoảng 2 tháng điều tra, cảnh sát chưa thể kết luận số tiền này thuộc về ai, vì xác định quyền sở hữu không phải chuyện đơn giản. Cơ quan cảnh sát đã thực hiện nhiều nghiệp vụ như tra soát các giao dịch của cụ ông đã mất trước đó so với những ngày tháng in trên sợi dây buộc tiền...

Cuối cùng số tiền này được trả lại cho họ hàng của cụ ông, người đã đến báo cơ quan cảnh sát. Vì theo luật pháp Nhật, trong vòng 3 tháng, khi thời gian giám định đã hết, cơ quan cảnh sát không xác định được ai là chủ sở hữu hợp pháp, không có người tranh chấp, số tiền đó sẽ được trao cho người đến trình báo (tìm thấy).

Các trường hợp tương tự được đăng tải trên báo chí với tần suất đáng ngạc nhiên. Một cơ sở xử lý chất thải tại quận Nara, phía tây nước Nhật, cho biết vào tháng 5 đã tìm thấy khoảng 20 triệu yên (khoảng 177.000 đôla). Khoảng 20 triệu yên khác được tìm thấy trong một hộp đựng thực phẩm tại một điểm thu gom rác tại suối nước nóng ở quận Isihikawa.

Theo một công bố của cảnh sát, họ đã nhận được khoản tiền 17,7 tỷ yên Nhật tiền mặt thất lạc vào năm 2016, khoảng 70% trong số đó tìm được chủ sở hữu. Phần còn lại 5,3 tỷ yên vẫn không có người nhận. Số tiền được tìm thấy tăng lên đều đặn kể từ năm 2010 (ngoại trừ năm 2011, khi động đất và sóng thần tràn vào Đông Bắc Nhật Bản).

Theo Mộc Miên (VNE)

9 sai lầm của cha mẹ khiến trẻ nói dối

Có rất nhiều lý do khiến trẻ nói dối, nhất là việc cha mẹ cứ hỏi đi hỏi lại một câu, trẻ sẽ lập trình sẵn một kiểu trả lời.

Bright Side biết tại sao con bạn nói dối và cha mẹ có một phần lớn trách nhiệm khiến trẻ như vậy.

1. Trẻ sợ hậu quả

Trẻ nói dối vì chúng biết khi nói thật sẽ phải nhận hình phạt. Cố gắng khuyến khích trẻ nói sự thật, có lẽ việc giảm nhẹ hình phạt để trẻ không sợ là một trong các giải pháp nên làm.

2. Trẻ không muốn làm bạn buồn

Trẻ yêu thương bố mẹ và không muốn bạn buồn. Nếu bạn bớt u sầu với sự thật của con thì trẻ sẽ ít sợ làm bạn tổn thương.

3. Trẻ không nói dối, trẻ tưởng tượng

Đôi khi lỗi lầm này của trẻ bắt đầu từ mong muốn: Trẻ nói với bạn mọi thứ chúng tưởng tượng. Hãy nhẹ nhàng với những lời nói dối như vậy bởi chúng sẽ biến mất theo thời gian khi trẻ lớn lên.

4. Trẻ nói dối vì chúng không nhớ

Có những tình huống mà trẻ nói dối và tin tưởng vào điều mình nói. Điều này có thể do trẻ quên một số chi tiết. Đừng trầm trọng hóa những lời nói dối như vậy. Cố gắng kiên nhẫn, giải thích cho trẻ hiểu.

5. Trẻ nghĩ nói dối là lịch sự

Đôi khi trẻ em nghĩ rằng nói dối là đúng: Chúng hạnh phúc khi đeo đôi tất đan của bà nội, dù thực tế chúng đang thất vọng vì món quà đó. Bạn hãy thử quyết định xem trẻ đang nói dối có phải vì lý do tương tự, từ đó có cách ứng xử với con hợp lý.

6. Trẻ lập trình sẵn câu trả lời

Trẻ nói dối trong tình huống này là do sai lầm của bạn. Bởi vì bạn hay hỏi những câu giống nhau "Món này có ngon không?". Trong khi trẻ rõ ràng không thích thức ăn trong đĩa. Trong trường hợp như vậy, nếu bạn không muốn làm trẻ nói dối, tốt hơn hết là hãy giải quyết vấn đề ngay lập tức: "Thế bây giờ con muốn ăn gì nào, con yêu?".

7. Trẻ sợ bị đổi vai trò

Trẻ em sợ nói sự thật vì chúng chắc rằng chỉ những kẻ phản diện trong các câu chuyện thần tiên mới hành xử như vậy. Vì thế, nếu nói sự thật, chúng sẽ biến thành người phản diện. Giải thích cho trẻ những người tốt cũng có thể mắc sai lầm. Điều phân biệt người tốt với kẻ xấu là khả năng chịu trách nhiệm về hành động của mình.

8. Người lớn nói dối

Trẻ em học từ chính cha mẹ mình mọi thứ. Nếu sống trong môi trường bao quanh là sự giả dối, đừng đòi hỏi trẻ phải nói sự thật. Giải pháp là phải thay đổi từ cả hai phía: Bạn cần thành thật hơn với chính mình.

9. Trẻ nghĩ rằng chúng ngốc nghếch

Nếu bạn coi con mình kém thông minh và đổ lỗi cho chúng, trẻ sẽ trở nên tự ti, không muốn học điều tốt, điều đúng. Điều này bao gồm cả việc nói lên sự thật.

Cố gắng giao tiếp với con như những người bạn, giải thích về sự sai trái và đừng khiến trẻ thấy có lỗi với mọi thứ. Bằng cách này trẻ sẽ có mong muốn được trưởng thành và sẽ nhận ra tầm quan trọng của sự thật.

Theo Bảo Nhiên (VNE)

Người thầy của trẻ em nghèo xứ Thanh

Dù số phận cướp đi đôi chân khi đang còn quá trẻ nhưng với nghị lực phi thường, anh Lê Hữu Tuấn vẫn mạnh mẽ vươn lên trong cuộc sống và trở thành "người đưa đò" cho hàng trăm học sinh nghèo sau lũy tre làng

Lớp học của thầy giáo Lê Hữu Tuấn luôn đông học trò tới học. (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Sinh ra và lớn lên tại xã Đông Thịnh, huyện Đông Sơn, một miền quê nghèo ở tỉnh Thanh Hóa, cũng như bao đứa trẻ khác, Lê Hữu Tuấn (SN 1983) được vui đùa và đến trường trên đôi chân khỏe mạnh nhưng cuộc sống nghiệt ngã đã đẩy cuộc đời anh sang một lối rẽ bất ngờ.

Ngã rẽ cuộc đời

Đó là vào một ngày hè năm 1991 (Tuấn đang học lớp 2), khi đang vui đùa cùng đám bạn thì Tuấn thấy đau ở chân, rồi sau đó chân ngày càng đau và không thể đứng lên được, lúc này gia đình mới đưa Tuấn đi khám ở bệnh viện huyện nhưng không ra bệnh. "Đưa con ra Hà Nội khám, bác sĩ nói con tôi bị viêm tủy cấp, sẽ khó giữ được đôi chân. Sau gần 1 tháng điều trị, phép mầu đã không xảy ra, chân Tuấn chỉ cử động được vài lần và cứ teo tóp dần rồi liệt hẳn" - ông Lê Hữu Thu, bố của anh Tuấn, nhớ lại.

Đưa con về nhà, thấy con rất ham học, gia đình ông Thu không cầm lòng nên đã lặn lội từ miền núi heo hút hay vào tận miền Nam xa xôi để tìm thầy, tìm thuốc chữa bệnh cho con nhưng đều đầu hàng trước căn bệnh quái ác của Tuấn. Dù phải làm bạn với xe lăn từ năm lớp 2 nhưng với nghị lực phi thường, Tuấn đã nỗ lực học tập để thành người có ích cho xã hội.

Không thể tới trường do bệnh tật, Tuấn tự mày mò học ở nhà và liên tiếp vượt qua các kỳ thi tiểu học, THCS. Đặc biệt, năm 1998, Trường THCS Đông Thịnh đề nghị Tuấn đi thi học sinh giỏi cấp huyện nhưng chỉ cho thi ở mức đề dành cho học sinh lớp 7 nhưng anh đề nghị được thi đề của lớp 9. Tuấn sau đó đã không phụ lòng thầy cô khi mang về giải nhì môn toán. Sau đó, Tuấn thi vào lớp 10 tại Trường THPT Đông Sơn 1 và Trường THPT chuyên Lam Sơn (trường chuyên nổi tiếng của Thanh Hóa) và đỗ cả 2 trường, nhưng do sức khỏe nên Tuấn đã chọn trường gần nhà để theo học.

Nghị lực của cậu học sinh khuyết tật còn khiến người dân nghèo quê anh phải thán phục khi anh trở thành thủ khoa ngành công nghệ thông tin của Trường ĐH Hồng Đức. Theo anh Tuấn chia sẻ, thời điểm đó, Trường Hồng Đức đã chọn 44 sinh viên đỗ với số điểm cao nhất thi vòng 2 để chọn ra 15 "hạt giống" đào tạo về sau phục vụ cho các sở, ngành trong tỉnh và Tuấn là 1 trong số 15 người đó.

Người thầy ngồi xe lăn nổi tiếng

Tốt nghiệp ĐH, Lê Hữu Tuấn được bố trí về công tác tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Thanh Hóa nhưng anh đã từ chối mà trở về quê mở lớp dạy học. "Lúc đầu tôi nghĩ mở lớp để có niềm vui nhưng rồi trẻ tới xin học ngày một nhiều nên tôi đã nghĩ khác, tôi có thể làm thầy ở ngay chính căn nhà của mình. Mỗi ngày lên lớp tôi thấy rất vui, bởi mình đã phần nào giúp các em đạt được ước mơ bằng chính nghị lực của mình" - Tuấn chia sẻ.

Các thế hệ học sinh của thầy Tuấn liên tiếp đỗ ĐH, CĐ nên phụ huynh khắp nơi trong tỉnh Thanh Hóa đã đến tận nhà anh xin cho con theo học. Đến nay, sau gần 10 năm mở lớp, số lượng học sinh của thầy Tuấn đỗ ĐH, CĐ lên tới con số khoảng 700 người, trong đó có nhiều em đỗ vào các trường ĐH có tiếng. "Lớp học của tôi đa số là học sinh nghèo, đối với những học sinh khuyết tật tôi không thu tiền, nhà có 2 em theo học chỉ thu học phí 1 người. Tôi mở lớp cũng chỉ mong các em, đặc biệt là những em không may mắn như tôi, đều được đến trường và có nghị lực, không lùi bước trong cuộc sống. Tôi vui và hạnh phúc vì điều đó" - thầy Tuấn trải lòng.

Niềm vui như nhân gấp bội, thầy Tuấn còn có một tổ ấm hạnh phúc với người vợ trẻ xinh đẹp và 3 cô con gái ngoan hiền. Thầy kể vào năm cuối ĐH, khi ra Hà Nội thi và quen Linh, một cô gái trẻ đẹp (là vợ thầy bây giờ), lúc đầu thầy rất tự ti vì không biết Linh có chấp nhận mình không, vì mình là một người tàn tật. "Nhưng tôi vui và hạnh phúc khi vợ tôi không coi tôi là một người tàn tật mà rất tôn trọng, chia sẻ những khó khăn với nhau. Chúng tôi đã vượt qua nhiều định kiến để yêu rồi cùng nhau xây tổ ấm" - thầy Tuấn tự hào kể. 

Bộ GD-ĐT tôn vinh 168 nhà giáo tiêu biểu

Nhân kỷ niệm 35 năm ngày Nhà giáo Việt Nam (20.11.1982 - 20.11.2017), Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Phùng Xuân Nhạ đã gửi thư chúc mừng cán bộ, giáo viên, nhân viên ngành giáo dục nhân ngày Nhà giáo Việt Nam. Người đứng đầu ngành giáo dục bày tỏ sự cảm phục tấm lòng của các cô giáo, thầy giáo miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo không quản ngại khó khăn, hy sinh cho sự nghiệp trồng người. Bộ trưởng cũng ghi nhận những tấm gương nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục đã không ngừng học hỏi, tìm tòi, đổi mới sáng tạo, mạnh dạn áp dụng những phương pháp mới trong giảng dạy và quản lý. Năm học 2017-2018, ngành giáo dục tiếp tục triển khai nhiều nhiệm vụ và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT, trong đó trọng tâm là chuẩn bị các điều kiện để triển khai chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới và đẩy mạnh tự chủ ĐH.

Ngày 18-11, tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Bộ GD-ĐT, Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã tổ chức lễ trao thưởng cho 168 nhà giáo tiêu biểu. Tại buổi lễ, Thứ trưởng Nguyễn Thị Nghĩa cũng gửi lời chúc mừng và trao quà của Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh và trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đến 168 thầy cô.

Y.Anh

Thanh Tuấn

Thầy giáo Việt giúp hàng trăm học sinh cá biệt Mỹ vào đại học

Trong 4 năm dạy trung học ở bang Texas, Mỹ, Văn Tấn Hoàng Vỹ đã giúp gần 600 học sinh thuộc diện yếu kém đỗ vào các trường đại học.

Văn Tấn Hoàng Vỹ (giữa, áo tím) chụp cùng học trò tại trường Sam Houston, thành phố Arlington, bang Texas, Mỹ vào ngày bế giảng năm học 2010. Trên tường viết câu khẩu hiệu: "Giáo dục là vũ khí mạnh nhất để thay đổi thế giới". Ảnh: NVCC.

Vào buổi sáng cuối tháng 8/2008, lớp 11 của trường cấp ba Sam Houston ngoại ô bang Texas, Mỹ có giáo viên dạy Toán mới. Trong lớp, đám học sinh không ồn ào nói chuyện cũng chẳng bày trò quậy phá. Chúng ngồi uể oải trên ghế, vai thõng xuống và ánh mắt vô hồn nhìn về phía trước. Tất cả đều không quan tâm tới thầy giáo 23 tuổi người Việt Nam vừa bước vào lớp.

"Các em hãy thử làm mấy phép cộng này", Văn Tấn Hoàng Vỹ kể lại buổi lên lớp đầu tiên của anh trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với VnExpress. Nhìn về phía gần 30 học sinh, Vỹ nhận thấy vài em đang xòe hai bàn tay ra để tính toán, có đứa thậm chí đã cởi cả giày và lẩm nhẩm đếm ngón chân.

Kết thúc năm học trước, chỉ 33% trong số những học sinh này vượt qua được bài kiểm tra Toán chuẩn hóa của bang Texas. Năm 2008 là năm đầu tiên cải tổ của trường trung học Sam Houston sau 6 năm liên tiếp bị Ủy ban Giáo dục bang xếp ở mức "không thể chấp nhận", mức thấp nhất trên thang xếp hạng tín nhiệm 4 bậc. Thầy giáo Văn Tấn Hoàng Vỹ, vừa tốt nghiệp khoa Toán tại trường đại học danh tiếng Imperial College của Anh, là một trong số những giáo viên trẻ được tuyển về để giúp Sam Houston "thay máu".

Vỹ nhớ lại năm học đó anh tiếp quản 7 lớp với gần 200 học sinh. Trong số đó, "không ít em lớp 11 nhưng kiến thức môn toán chỉ như học sinh lớp 6-7", Vỹ nói. "Ngay sau tuần đầu tiên, tất cả nội dung giáo trình tôi soạn trong ba tháng hè phải bỏ hết". Vỹ quyết định không chạy theo giáo án ở bên trên áp xuống mà tự điều chỉnh thời gian, khối lượng và nội dung bài học theo năng lực của học sinh.

Cách làm của thầy giáo trẻ thực sự có kết quả. Vào đầu năm học 2008, nhiều học sinh gặp khó khăn với những phép tính cộng, trừ, nhân, chia cơ bản, có em không biết tam giác có mấy cạnh hay làm sao để tìm ra bán kính của hình tròn khi đã biết đường kính. Nhưng đến cuối năm học đó, các em đã có thể dễ dàng giải được những phương trình bậc ba, bậc bốn. Và 100% học sinh do Vỹ kèm cặp vượt qua bài thi cuối cấp, thậm chí còn là nhóm học sinh đạt điểm môn Toán cao nhất của trường. Hàng năm, bang Texas tổ chức kỳ thi xét năng lực học sinh trung học, bao gồm Toán, tiếng Anh, Khoa học và Xã hội. Và để tốt nghiệp, học sinh thường phải thi qua kỳ thi này vào cuối năm học lớp 11.

"Có thể nói lúc đó tôi dạy các em kiến thức của 4 năm dồn trong một năm", Vỹ nhìn lại thử thách đầu tiên của nghề giáo.

Vượt qua 'lời nguyền' của môn Toán

Những học sinh bị coi là "cá biệt" thường hổng kiến thức ngay từ cấp một nhưng giáo viên vẫn để các em lên lớp đều và càng lên cao, các em càng cảm thấy "đống công thức Toán xa lạ với cuộc sống hàng ngày", Vỹ nhận xét.

"Chán nản vì trượt quá nhiều nên chúng dần hình thành thái độ bỏ cuộc, buông xuôi. Môn Toán trở thành lời nguyền, nỗi ám ảnh. Trong đầu các em sẵn có suy nghĩ rằng mình sẽ luôn thất bại và không bao giờ thi qua được".

Việc đầu tiên Vỹ làm là cho học sinh "nếm vị ngọt của thành công". Anh "chẻ nhỏ" kiến thức về mức cơ bản, biến một bài toán phức tạp thành nhiều bài toán đơn giản. Trong quá trình giải các bài toán đó, học sinh vừa từng bước lấp lỗ hổng kiến thức vừa dần dần có được sự tự tin.

"Tôi không dạy các em nhớ công thức một cách máy móc. Tôi hướng dẫn học sinh của mình cách tư duy và giải quyết vấn đề. Tôi kiên trì cùng chúng xây dựng kiến thức nền thật vững nhằm chuẩn bị cho những bài toán phức tạp hơn", Vỹ chia sẻ.

Elsa Arredondo, năm nay 24 tuổi, kể suốt hai năm cuối cấp trung học, "thầy Vỹ ngày nào cũng có mặt ở trường từ 6h sáng và ở lại sau giờ học đến 6h tối phụ đạo cho những học sinh chưa hiểu bài học của ngày hôm đó".

Muốn học sinh dễ dàng liên hệ kiến thức toán học với cuộc sống thực tế, Vỹ nghĩ ra đủ "chiêu trò". Khi dạy đến vẽ đồ thị, Vỹ giăng dây mô phỏng trục tọa độ trong lớp, rồi phát cho mỗi học sinh một mảnh giấy ghi hai con số tọa độ và yêu cầu các em tìm chỗ ngồi dựa trên "manh mối" đó. Thầy giáo trẻ sáng tác không ít bài hát để giúp học sinh ghi nhớ các công thức hình học. Hoặc trước khi giảng về khái niệm ma trận, thầy bước vào lớp với áo choàng đen, đeo kính đen và vuốt tóc ngược ra sau cho giống nhân vật trong bộ phim nổi tiếng của Hollywood "Ma trận".

Học sinh trong giờ học Toán với thầy Văn Tấn Hoàng Vỹ. Trên tường bên trái là tấm bảng "Students' Dreams" dán ước mơ của tất cả học sinh trong lớp. Ảnh: NVCC.

"Em chưa bao giờ gặp một giáo viên nào nhiệt huyết với học sinh như thế", Arredondo, hiện làm y tá, viết trong một lá thư cảm ơn gửi thầy giáo cũ.

Arredondo định nghỉ học từ năm lớp 9 sau khi thi trượt ba trên tổng số 4 môn trong kỳ thi đánh giá năng lực của bang. "Tôi cảm thấy cuộc đời mình như thế là bỏ đi", Arredondo nhớ lại cảm giác thất bại. Vài phút sau khi gửi tin nhắn cho cô giáo chủ nhiệm thông báo việc bỏ học, Arredondo nhận được một cuộc gọi từ số lạ. Chính là thầy Vỹ gọi để thuyết phục cô bé 19 tuổi rằng còn rất nhiều cơ hội để vượt qua kỳ thi tốt nghiệp và rằng nếu bỏ học bây giờ, sau này cô sẽ hối tiếc.

Số liệu thu thập vào năm 2004 của Cục Thống kê Tư pháp Mỹ cho thấy 67% tội phạm tại các nhà tù tiểu bang, 56% tội phạm trong các nhà tù liên bang và 69% tội phạm bị tạm giam ở địa phương đều không học hết trung học. Còn theo một báo cáo do trung tâm nghiên cứu thị trường lao động của đại học Northeastern, Mỹ thực hiện năm 2009, cứ 1 trong 10 học sinh nam bỏ học sẽ vào tù hoặc trại cải tạo thiếu niên phạm pháp, trong khi đó tỉ lệ này của nhóm tốt nghiệp trung học là 1/35. Nghiên cứu này cũng chỉ ra 54% thanh thiếu niên từ 16-24 chưa tốt nghiệp cấp ba rơi vào tình trạng thất nghiệp, tỉ lệ này đối với nhóm học hết trung học là 32% và nhóm tốt nghiệp đại học là 13%.

"Chỉ bố mẹ mới là người bận tâm, khuyên răn bạn không được bỏ học. Không có nhiều thầy cô giáo tốn thời gian vì bạn như thế. Nếu không có cuộc điện thoại đó, không hiểu giờ đây tôi đang ở đâu nữa?", Arredondo tâm sự.

Giáo dục bằng yêu thương

"Không em nào thức dậy mỗi sáng và muốn mình là kẻ thất bại. Nhưng với đa phần học sinh của tôi, 'ngày mai ăn gì' quan trọng hơn 'làm sao để đạt điểm A'. Đơn giản là cuộc sống đôi khi không cho chúng cơ hội", thầy Vỹ nhớ lại những lứa học trò đã kèm cặp trong suốt 4 năm ở trường Sam Houston.

Hồi mới đi dạy, điều khiến thầy Vỹ cảm thấy sốc nhất là nhận thấy rất nhiều học sinh nữ có bầu. Ví dụ một lớp có 17 học sinh nữ thì một nửa số đó đang có bầu hoặc đã có con. "Thậm chí một học sinh của tôi mới 17 tuổi những đã có ba con. Và điều đó được coi là bình thường ở đây", thầy Vỹ nói.

Một lần, chuyên gia tư vấn giáo dục được mời về trường trò chuyện về chủ đề hướng nghiệp. Chuyên gia này yêu cầu tất cả học sinh có mặt trong hội trường lớn đứng cả lên, sau đó, bắt đầu đặt câu hỏi. Câu thứ nhất là: "Em nào có bố mẹ từng tốt nghiệp cấp ba thì đứng nguyên, còn không hãy ngồi xuống", một nửa hội trường ngồi xuống. Tiếp theo, chuyên gia hỏi học sinh nào có bố mẹ học hết đại học hệ hai năm, chỉ còn khoảng 4 học sinh đứng. Và khi hỏi ai có cha mẹ tốt nghiệp đại học hệ 4 năm thì chỉ còn lại một học sinh.

Hơn 90% học sinh ở Sam Houston là người Mỹ gốc Cuba, Mexico, Puerto Rico, Nam hoặc Trung Mỹ. Các gia đình này thường đông con và muốn con học lớp 10-11 bắt đầu đi kiếm tiền về phụ giúp cho cha mẹ.

"Bố mẹ em không bao giờ hỏi han xem em học hành ở trường như thế nào. Còn em thì luôn khao khát được gia đình quan tâm", Brittany Cantu tâm sự mình là con út trong gia đình có 7 anh chị em. Vì nghĩ "chỉ khi em vấp ngã thì gia đình mới chú ý và kéo em đứng dậy", Cantu trở thành học sinh cá biệt.

"Không làm bài tập trở thành việc xảy ra như cơm bữa", Cantu nói trường học trở thành nơi trút mọi bực dọc. Biết Cantu không nghe giảng, thầy Vỹ gần như ngày nào, cũng gọi cô học sinh lên bảng giải bài mẫu trước lớp. Những lần đầu tiên, cô cảm thấy hình như ông thầy châu Á này cố tình làm cho mình mất mặt trước các bạn. Nhưng cứ như thế, vài tuần trôi qua, Cantu bắt đầu tự giải được bài tập.

"Tôi đã không còn bị tụt lại so với những người khác trong lớp nữa", Cantu nhớ lại vị ngọt của thành công đầu tiên. Cảm giác hạnh phúc đó thúc đẩy cô bé ở lại trường sau giờ để học phụ đạo không chỉ Toán mà các môn khác. Sau một năm, khi cầm bảng điểm tổng kết trên tay, Cantu mới nhận ra cô không chỉ đủ điểm qua mà còn đạt điểm A và B ở hầu hết các môn học.

"Thầy Vỹ không đánh giá, không phán xét và không nhìn tôi như một kẻ yếu đuối. Thầy hiểu và giúp tôi học cách vượt qua nỗi đau để thành công", Cantu nhớ lại lời khuyên của thầy rằng: "Nếu thực sự em chán ghét những lúc ở nhà đến thế, hãy yêu những lúc học ở trường đi vậy. Hãy biến nó thành động lực để vươn lên. Học hành sẽ cho em lối thoát khỏi cuộc sống hiện tại".

Cantu là một trong số hàng trăm học sinh ở Sam Houston cứ ngỡ mình sẽ không thể tốt nghiệp cấp ba nhưng cuối cùng đã đỗ vào đại học hệ 4 năm. Không chỉ truyền đạt kiến thức, Vỹ còn giúp học sinh thay đổi thái độ sống và tạo được ý thức học bằng đam mê.

Năm nào, vào ngày khai giảng, Vỹ cũng yêu cầu học sinh dán ước mơ của mình lên một tấm bảng. Những ước mơ sẽ treo ở đó suốt cả năm học để các em không quên dù đó là mơ ước trở thành bác sĩ hay mơ ước kiếm đủ tiền nuôi mẹ. Vỹ thường xuyên đi rửa xe ôtô cùng cả lớp vào cuối tuần, rồi dùng số tiền kiếm được tổ chức các chuyến tham quan một số trường đại học danh tiếng trong bang, để các em có một ngày trải nghiệm không khí học tập và nghiên cứu ở bậc đại học, từ đó nuôi dưỡng khát khao tiếp tục học lên cao.

"Lần đầu gặp, tôi chẳng ưa thầy chút nào. Nhưng sau này tôi mới hiểu tại sao thầy luôn nghiêm khắc như thế, nghiêm khắc từ phút đầu tiên cho đến phút cuối cùng để 'thu phục' những đứa học sinh 'gây rối' như tôi", Brittany Cantu chia sẻ trong lá thư gửi vội cho ban giám hiệu trường Sam Houston khi biết tin thầy Vỹ sắp nghỉ dạy.

Mở trường học cho trẻ em Việt Nam ở Mỹ

Sau 4 năm ở trường Sam Houston, trong đó có ba năm giữ chức trưởng bộ môn Toán phụ trách gần 30 giáo viên, Văn Tấn Hoàng Vỹ vẫn quyết định tạm gác lại việc dạy học để chuyên tâm nghiên cứu bài bản về sư phạm và cách xây dựng giáo trình. Năm 2014, Vỹ tốt nghiệp đại học Stanford với bằng thạc sĩ giáo dục loại xuất sắc.

"Ngay khi bước chân vào Stanford, tôi đã có mộng mở trường giúp cho cộng đồng người Việt Nam ở Mỹ", Vỹ chia sẻ.

Theo Vỹ, tư tưởng của các ông bố bà mẹ Việt Nam từ xưa đến giờ, dù sống ở Việt Nam hay ở Mỹ cũng vậy, rất quan trọng thành tích học tập trên trường nên tạo áp lực lớn lên con cái.

"Điều này vô tình làm cho các em hiểu sai mục đích của việc học và đánh mất đam mê với học hành", Vỹ nói. "Với tôi, thay đổi tư tưởng của phụ huynh để họ hiểu được triết lý giáo dục hướng tới sự phát triển lâu dài của con cái là điều khó khăn nhất khi mở một trường học".

Văn Tấn Hoàng Vỹ đưa học sinh tới tham quan nông trại Oil Ranch, phía bắc Houston, Texas vào tháng 7/2017. Ảnh: NVCC.

Bên cạnh đó, khi tìm hiểu môi trường học tập và lớn lên của các gia đình Việt Nam ở hải ngoại, Vỹ nhận thấy rào cản ngôn ngữ và những phức tạp của chương trình học của Mỹ khiến nhiều cha mẹ bất lực trong việc dõi theo và giúp đỡ con học tập.

"Một học sinh kể với tôi rằng bố mẹ nói tiếng Việt còn em chỉ nói tiếng Anh. Mỗi lần bố mẹ la rầy chuyện điểm số, em nghe nhưng không hiểu hết, nghe riết thành nhàm nên cuối cùng chọn cách bỏ ngoài tai. Khoảng cách cha mẹ và con cái vì vậy ngày càng xa. Đến một lúc, cả hai bên đều bỏ cuộc, không đối thoại nữa".

Vào tháng 1/2016, Vỹ mở trường tại thành phố Houston, bang Texas theo mô hình phụ đạo sau giờ học cho trẻ em Việt Nam sống tại Mỹ, học từ lớp một đến lớp 12. Vỹ dự định sẽ nhân rộng mô hình này sang San Francisco, bang California nơi cũng tập trung đông người Việt Nam sinh sống.

"Sau giờ học nghĩa là sau 3h15 chiều khi phụ huynh đón con về, sẽ chở con đến trường, các em sẽ nghỉ một lúc rồi ăn chiều, sau đó, giáo viên sẽ kèm cho các em kiến thức cần bổ sung", Vỹ cho biết. "Riêng với học sinh trung học sẽ ôn luyện để chuẩn bị cho các kỳ thi chuẩn hóa và thêm các kỹ năng tìm học bổng vào đại học".

16 tuổi, cậu học trò chuyên Toán Văn Tấn Hoàng Vỹ từ Nha Trang bay sang Anh du học. Vào đại học, nhân các dịp nghỉ hè, cậu theo giáo sư đi dạy tình nguyện ở những khu dân cư nghèo.

"Lúc đứng lớp, tôi thấy vui và có cảm xúc kỳ lạ, là thứ mà trước giờ mình chưa từng có được. Sau đó, tôi về nói với gia đình rằng tôi quyết định sẽ trở thành giáo viên. Tôi chỉ muốn được làm công việc mà tôi thích và không còn mơ ước gì hơn nữa", cậu học trò 16 tuổi ngày nào nay đã trở thành hiệu trưởng 32 tuổi nhớ lại.

Hạnh Phạm