Ăn mặn tăng nguy cơ tai biến chết người

Bất ngờ tăng huyết áp, được các con đưa đến bệnh viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch, lơ mơ nửa tỉnh nửa mê, bà Lan, 56 tuổi (quận 6, TP HCM) khai thật với các bác sĩ mình đã lén cho thêm gia vị mặn vào thức ăn.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc làm dụng ăn mặn dưới mọi hình thức trong bữa ăn là nguy cơ dẫn đến suy các cơ quan như tim, thận. Thực tế thăm khám tư vấn dinh dưỡng cho thấy, hầu hết người dân hiện nay thường chuộng khẩu vị đậm đà.

Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), ăn mặn là tác nhân gây ra 62% các ca tai biến mạch máu não và 49% các ca nhồi máu cơ tim. Thống kê tại các bệnh viện ở TP HCM, mỗi tháng, tại đây phải tiếp nhận hàng chục ca cấp cứu liên quan đến tim mạch, trong đó không ít trường hợp bệnh nhân thừa nhận đã có thói quen ăn mặn từ hàng chục năm nay.

Tiến sĩ – Bác sĩ Trần Thị Minh Hạnh, Trưởng Phòng Dinh dưỡng Cộng đồng, Trung tâm dinh dưỡng TP HCM cho biết, thông qua thói quen ăn mặn hàng ngày, chúng ta đã đưa vào cơ thể hàm lượng muối cao gấp nhiều lần so với nhu cầu cơ thể cần. Thành phần chủ yếu của muối là Natri và Clo rất cần cho cơ thể, tuy nhiên sự tăng hoặc giảm Natri sẽ ảnh hưởng đến cân bằng nước và điện giải dẫn đến tăng hoặc hạ huyết áp cùng các hậu quả khác. Khi ăn mặn, hàm lượng natri trong máu sẽ gia tăng và thận sẽ phải làm việc không ngừng để lọc máu. Nếu lượng Natri trong máu cao vượt khả năng lọc của thận, hàm lượng Natri trong máu sẽ gia tăng làm tăng áp lực thẩm thấu trong lòng mạch.

“Hậu quả là nước sẽ di chuyển vào bên trong lòng mạch theo áp lực thẩm thấu gây tăng thể tích máu. Điều này dẫn đến tăng huyết áp và tăng gánh nặng hoạt động của tim, nghĩa là tim phải bơm một lượng máu lớn hơn bình thường với áp lực cao, về lâu dài sẽ dẫn đến suy tim”, bác sĩ Hạnh nói.

Không chỉ khiến bệnh huyết áp, suy tim tiến triển nhanh hơn, theo các chuyên gia dinh dưỡng, ăn nhiều muối cũng sẽ làm tăng gánh nặng cho thận, có nguy cơ bị bệnh ung thư dạ dày; tăng nguy cơ mất canxi qua nước tiểu dẫn đến loãng xương và nguy cơ gãy xương.

Theo Viện Dinh dưỡng, người Việt Nam hiện nay dùng muối lên đến 18-22 gram một người mỗi ngày, cao gấp 3 lần so với khuyến cáo là chỉ nên dùng dưới 6 gram một người mỗi ngày (tương đương một muỗng cà phê muối cho một người mỗi ngày).

Nhiều người nhầm tưởng ăn mặn là ăn nhiều muối mà không biết các loại mắm, khô cá, các loại rau cải muối chua cũng là những thực phẩm có chứa hàm lượng muối rất cao. Một số người khác đã thừa nhận nuốt không trôi nếu ăn quá nhạt. Đây chính là lý do vì sao họ vẫn duy trì thói quen ăn mặn dù biết là không tốt cho sức khỏe.

Để giảm lượng muối ăn mà vẫn ngon miệng, theo bác sĩ Hạnh, phải tập dần dần chứ không thể giảm một cách đột ngột. Bạn nên tìm hiểu các cách chế biến món ăn lành mạnh mà không cần dùng nhiều muối. Cả gia đình nên ăn giống nhau và cùng giảm muối. Không kiêng riêng cho một người vì sẽ khó thực hiện. “Để giảm lượng muối trong chế độ ăn, bạn có thể ăn giảm muối từng bước như chọn các loại nước chấm có công thức giảm muối, pha loãng các loại nước chấm hơn là ăn nguyên chất, hạn chế thêm muối hoặc nước chấm trên bàn ăn, nêm thức ăn nhạt hơn bình thường”, bác sĩ Hạnh khuyên. Ngoài ra, việc cần thiết là đọc kỹ thành phần của thực phẩm trên nhãn trước khi sử dụng.

Cũng theo các chuyên gia dinh dưỡng, bạn nên hạn chế trữ trong nhà các thực phẩm như thịt hộp, thịt xông khói, lạp xưởng, giò, chả, mắm các loại… Ngoài ra, cha mẹ có thể tập cho trẻ thói quen ăn ít muối ngay từ nhỏ để hình thành thói quen không ăn mặn.

Nguồn: Vnexpress

Phương pháp phòng tránh bệnh tai biến mạch máu não

Bệnh  tai biến mạch máu não có thể là biến chứng của một số bệnh như  tăng huyết áp, huyết áp thấp, bệnh tim mạch, sơ vữa động mạch, tiểu đường, béo phì… Tai biến mạch máu não là bệnh nguy hiểm song chúng ta  hoàn toàn có thể giảm được nguy cơ bị bệnh nếu biết cách phòng ngừa, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Tai biến mạch máu não có thể gây tử vong ngay hoặc để lại di chứng tàn phế… (ảnh minh hoạ).

Tai biến mạch máu não là một biến chứng hay gặp và thường nặng, có thể gây tử vong ngay hoặc để lại di chứng tàn phế rất nghiêm trọng. Tai biến mạch máu não có 2 dạng là nhũn não(tắc mạch máu não) và xuất huyết não. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi.

Đối với bệnh nhân tăng huyết áp phải kiểm soát tốt trị số huyết áp: với mục tiêu điều trị nhằm đạt trị số huyết áp dưới 140/90mmHg. Thay đổi lối sống và dùng thuốc đối với các bệnh nhân có huyết áp trên 140/90mmHg.

Đối với bệnh nhân mắc các bệnh lý về tim mạch như hẹp, hở van hai lá, rối loạn nhịp tim, suy tim, co thắt mạch vành…phải đi bác sĩ khám và dùng thuốc đúng y lệnh. Đồng thời tránh căng thẳng xúc động.

Đôí với bệnh nhân béo phì nên kiểm soát cân nặng, làm xét nghiệm máu để kiển tra đường huyết và mỡ máu. Tránh hiện tượng sơ vữa thành mạch làm thành mạch dày nên rồi bong ra, sau đó được đưa đến não gây tắc nghẽn  dẫn đến tai biến mạch máu não.

Đối với bệnh nhân tiểu đường nên thường xuyên kiểm tra đường huyết để tránh biến chứng. Nên ăn giảm tinh bột, giảm đường.
Thay đổi lối sống (thực hiện chế độ ăn kiêng và hoạt động thể lực) là biện pháp quan trọng làm giảm nguy cơ bị vữa xơ động mạch nói chung và tai biến mạch máu não nói riêng.

Thay đổi lối sống bao gồm: Cai thuốc lá, có chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, khoáng chất, hạn chế ăn quá nhiều chất béo và các thực phẩm giàu calo, liệu pháp dinh dưỡng còn nhằm làm giảm lượng lipid máu, giảm huyết áp và giảm đường máu nếu bệnh nhân bị đái tháo đường; Tăng hoạt động thể lực sẽ làm cải thiện tình trạng tim mạch và làm cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch như rối loạn lipid máu, béo phì và tăng huyết áp.

Khi thời tiết thay đổi đột ngột, lúc chuyển mùa, người cao tuổi, nhất là người có bệnh tăng huyết áp, không nên đi tiểu ngoài trời lạnh vào ban đêm. Tránh tắm khuya và ở nơi gió lùa.

Nên định kỳ đến bệnh viện để kiểm tra sức khoẻ. Khi có các triệu chứng nhức đầu, buồn nôn, nói khó, cứng hàm bạn nên đến ngay bệnh viện để khám và điều trị kịp thời nhằm tránh và làm giảm các tai biến đáng tiếc xảy ra.

Trần Thảo – Lê Nguyên

Chăm sóc người bệnh tai biến mạch máu não

Theo Tổ chức y tế thế giới, tai biến mạch máu não là các thiếu sót thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng khu trú hơn là lan toả. Các triệu chứng tồn tại quá 24h, loại trừ nguyên nhân sang chấn. Tai biến mạch máu não được chia làm hai lại chính là là nhũn não (tắc mạch máu não) và xuất huyết não(chảy máu não).

Hình ảnh tắc mạch máu não dẫn tới tai biến

Theo Tổ chức y tế thế giới, tai biến mạch máu não là các thiếu sót thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng khu trú hơn là lan toả. Các triệu chứng tồn tại quá 24h, loại trừ nguyên nhân sang chấn. Tai biến mạch máu não được chia làm hai lại chính là là nhũn não (tắc mạch máu não) và xuất huyết não(chảy máu não).

Người bị tai biến mạch máu não, phải được chăm sóc và điều trị theo chế độ đặc biệt. Chế độ ăn cần đảm bảo đủ chất dinh dưỡng và cân đối.

Nên dùng thức ăn mềm, dễ tiêu như: cháo, súp, sữa, nước hoa quả tươi. Kiêng sử dụng các chất béo và chất kích thích (rượu, bia, chè đặc, cà phê), hạn chế muối ở bệnh nhân bị cao huyết áp, bệnh thận, và cho ăn thành nhiều bữa nhỏ từ 4 – 5 bữa ăn/ ngày.

Người bị tai biến mạch máu não cần được thay đổi tư thế nằm thường xuyên đặc biệt ở giai đoạn cấp sau đột quỵ. Không nên nằm trên giường qua cứng hoặc quá mềm, vệ sinh cở thể thường xuyên nhất là các chỗ bị tỳ đè để tránh viêm loét, mảng mục.

Nên thường xuyên vỗ rung ở sau lưng vì bệnh nhân nằm lâu 1 chỗ rất dễ bị viêm phổi, tăng tiết đờm dãi, xoa bóp vận động nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông tránh hiện tượng teo cơ, cứng khớp.

Bệnh nhân tai biến mạch máu não sau khi qua giai đoạn nguy kịch nên sớm kết hợp với các phương pháp khác như châm cứu, xoa bóp, dùng thuốc đông y, phục hồi chức năng… để sớm phục hồi, hạn chế tối đa các di chứng về sau.

Theo Lao Động

Ai dễ bị đột quỵ – Tai biến mạch máu não

Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) có thể xảy ra với bất kỳ ai và bất kỳ độ tuổi nào.

Đột quỵ là tình trạng não bị tổn thương khi mất đột ngột lưu lượng máu tới não do tắc mạch (nhồi máu não) hoặc vỡ mạch (xuất huyết não), dẫn tới giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não, gây liệt, rối loạn ngôn ngữ, hôn mê, rối loạn trí nhớ… và có thể tử vong.

Những yếu tố nguy cơ

Đột quỵ nhồi máu não xảy ra khi mạch máu bị tắc, khiến não thiếu máu nuôi và hoại tử. Nguyên nhân có thể do mảng xơ mỡ đóng dày ở thành mạch làm hẹp lòng mạch, khiến máu không nên não được. Trong khi đó, đột quỵ xuất huyết não chủ yếu do vỡ các mạch máu trong não (những yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, tuổi cao…).

Nói chung, đột quỵ có thể xảy ra với bất kỳ ai và bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, các nghiên cứu thống kê đã chỉ ra rằng tỷ lệ đột quỵ gia tăng ở một số nhóm người có nguy cơ cao, bao gồm:

·         Những người lớn tuổi (trên 70 tuổi).

·         Những bệnh nhân bị tăng huyết áp (chiếm 80% bệnh nhân đột quỵ).

·         Bệnh nhân bị tiểu đường, đặc biệt tiểu đường týp 2.

·         Bệnh nhân bị xơ vữa động mạch, rối loạn chuyển hoá mỡ.

·         Những người bị bệnh tim, nhất là bị bệnh van tim khiến các cục máu đông hình thành trong buồng tim có thể đi lên làm tắc mạch não.

·         Những người hút thuốc lá nhiều, lạm dụng bia rượu, béo phì và ít vận động.

Làm gì khi bị đột quỵ?

Việc phải làm ngay khi gặp người đột quỵ là sơ cứu cho họ. Trước tiên, cần đỡ bệnh nhân để họ khỏi bị té ngã, chấn thương. Đặt bệnh  nhân nằm nghiêng sang một bên, nếu bệnh nhân nôn ói thì lấy hết đàm nhớt cho họ dễ thở. Sau đó, lập tức đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất đủ điều kiện chữa trị, tránh vận chuyển xa vì có thể làm bệnh nặng hơn. Không tự ý sử dụng thuốc hạ huyết áp hoặc bất kỳ thuốc nào. Không chờ bệnh nhân tự hồi phục, không cạo gió, cúng vái…

Trước đây, bệnh nhân đột quỵ thường được bác sĩ điều trị bằng nhóm thuốc chống tập kết tiểu cầu, chống đông máu. Những nhóm thuốc này có tác dụng cao trong phòng ngừa huyết khối nhưng dễ dẫn đến biêế chứng. Sau đó, nhóm thuốc tiêu huyết khối đã được đưa vào điều trị khá phổ biến, nhóm này khắc phục được tình trạng tắc nghẽn ở mạch máu não khi cơn đột quỵ mới xuất hiện, nhưng giá lại khá cao (gần 20 triệu đồng/ mũi), đồng thời, cũng dễ gây biến chứng chảy máu não.

Ngày nay, các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên đang được sử dụng rộng rãi do có ưu điểm là không gây tác dụng phụ, hiệu quả điều trị và phòng ngừa tốt, ít tốn kém chi phí. Trong đó, điển hình là Nattospes. Sản phẩm này có thành phần chính từ Nattokinase – enzym chiết xuất từ đậu tương lên men, giúp hỗ trợ điều trị, phòng ngừa đột quỵ, cải thiện di chứng và ngăn bệnh tái phát. Nattospes đã được nghiên cứu tại các bệnh viện nổi tiếng như BV TƯ Quân đội 108, BV Quân y 103 – Hà Đông, BV Bạch Mai và nếu nhận được sự hài lòng của bác sĩ cũng như bệnh nhân sử dụng.

Bên cạnh uống Nattospes hàng ngày, những người mắc các bệnh nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch… cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý, theo dõi sức khoẻ định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu của đột quỵ.

Theo Hà Nội mới Cuối tuần

Bệnh tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não là một thuật ngữ chung để chỉ các bệnh nhồi máu não (do tắc mạch não) và chảy máu não (do xuất huyết não).Bệnh hay gặp ở người lớn tuổi.

Tai biến mạch máu não có hai loại: nhồi máu não (do tắc mạch) hoặc chảy máu não (do vỡ mạch). Các triệu chứng thần kinh trung ương khu trú biểu hiện nhanh, ngay tức thì khi tổn thương mạch máu não xảy ra, nên tai biến mạch máu não còn được gọi là đột quỵ. Đột quỵ là bệnh của hệ thần kinh phổ biến nhất hiện nay.

Các yếu tố nguy cơ:

Tăng huyết áp, hút thuốc lá, đái tháo đường, một số bệnh tim (bệnh van tim, thiếu máu cơ tim, rung nhĩ), bệnh mạch máu ngoại biên, tiền căn thiếu máu cục bộ thoáng qua, tăng thể tích hồng cầu, phụ nữ vừa hút thuốc lá vừa dùng thuốc tránh thai nội tiết tố, tăng chất béo trong máu, lạm dụng thức uống có cồn (rượu, bia), rối loạn chức năng đông máu.

Những ai có nguy cơ bị tai biến mạch máu não?

Tai biến mạch máu não là tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do mất máu nuôi do tắc hoặc vỡ mạch máu não. Khi thiếu máu lên não, các tế bào não sẽ ngưng hoạt động và sẽ chết đi trong vài phút. Hậu quả là các vùng cơ thể do phần não đó điều khiển sẽ ngưng hoạt động, dẫn tới yếu liệt, tê, mất cảm giác nửa người, không nói được hoặc hôn mê, thậm chí là tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Nhiều trường hợp được cứu sống nhưng có thể bị tàn phế suốt đời, giảm tuổi thọ và không còn khả năng lao động, khó hoà nhập cuộc sống bình thường.

Tai biến mạch máu não xuất hiện do lòng động mạch máu nuôi não bị tắc do mảng xơ mỡ đóng ở thành mạch dày lên dần, làm hẹp lòng mạch; Xuất hiện cục máu đông di chuyển từ tim do tim bị bệnh loạn nhịp hoặc bệnh hẹp – hở van tim khiến máu ứ lại, đóng thành cục máu đông trong tim, sau đó chảy lên não làm kẹt lại gây tắc mạch máu não; Xuất huyết não (mạch máu bị vỡ làm chảy máu, chèn ép não bộ) và xuất huyết khoang dưới nhện (mạch máu bị phình rồi vỡ ra làm máu chảy vào khoang trống bao quanh não).

Người có nguy cơ tai biến mạch máu não  cao là người trên 55 tuổi, người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, vữa xơ động mạch, rối loạn lipid máu, các bệnh mạch vành, van tim, loạn nhịp tim, hút thuốc lá, béo phì- thừa cân, lười vận động và bị stress nặng hay thường xuyên.

Triệu chứng lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng do tắc mạch hoặc do vỡ mạch khó có thể phân biệt, để chẩn đoán nguyên nhân phải dựa vào các yếu tố tiền căn, bệnh có sẵn và xét nghiệm cận lâm sàng (MRI, CT scan: là phương pháp dùng các đầu phát tia X chạy xung quanh cơ thể bệnh nhân kết hợp với một máy tính sẽ thu được hình ảnh các lớp cắt cơ thể khi xử lí qua máy tính).

Trong trường hợp điển hình, các triệu chứng xuất hiện đột ngột, tiến triển chỉ trong vài giờ (hoặc vài ngày). Trên lý thuyết, các triệu chứng thần kinh khu trú tương ứng với khu vực tưới máu của động mạch bị tổn thương, tuy nhiên do các động mạch thông nối với nhau nên có sự cấp máu bù bởi các động mạch còn nguyên, làm nhòe các triệu chứng.

Tổn thương trong bán cầu đại não (50 % các trường hợp) có thể gây ra: liệt đối bên, khởi đầu là liệt mềm, dần dần diễn tiến đến liệt cứng; giảm cảm giác đối bên; giảm thị lực cùng bên; nói khó.

Tổn thương thân não (25 %): triệu chứng đa dạng, có thể gây liệt tứ chi, rối loạn thị giác, hội chứng khóa trong (tỉnh, hiểu nhưng do liệt, không làm gì được).

Tổn thương khiếm khuyết (25 %): nhiều điểm nhồi máu nhỏ quanh hạch nền, bao trong, đồi thị và cầu não. Người bệnh vẫn ý thức, các triệu chứng có thể chỉ liên quan tới vận động hoặc cảm giác hoặc cả hai, có khi có triệu chứng thất điều.

Phòng ngừa tai biến mạch máu não

Mặc dù tai biến mạch máu não là bệnh nguy hiểm song hoàn toàn có thể giảm được nguy cơ bệnh nếu biết cách phòng ngừa, đó là:

Liệu pháp thay đổi lối sống (thực hiện chế độ ăn kiêng và hoạt động thể lực) là biện pháp quan trọng làm giảm nguy cơ bị vữa xơ động mạch nói chung và tai biến mạch máu não nói riêng. Liệu pháp thay đổi lối sống bao gồm: Cai thuốc lá; có chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, khoáng chất, hạn chế ăn quá nhiều chất béo và các thực phẩm giàu calo, liệu pháp dinh dưỡng còn nhằm làm giảm lượng lipid máu, giảm huyết áp và giảm đường máu nếu bệnh nhân bị đái tháo đường; Tăng hoạt động thể lực sẽ làm cải thiện tình trạng tim mạch và làm cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch như rối loạn lipid máu, béo phì và tăng huyết áp.

Phòng ngừa tình trạng đông máu bằng thuốc: Tình trạng tăng đông có thể ảnh hưởng đến bệnh lý tim mạch. Điều trị bằng aspirin có lợi trong phòng ngừa tiên phát và thứ phát cho các bệnh nhân bị nhồi máu não. Liều điều trị nên lựa chọn là liều có hiệu quả cao nhất với tác dụng phụ ít nhất. Các bệnh nhân có nguy cơ cao hay những người có kèm theo tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc bệnh tim mạch (bệnh động mạch vành, đột quỵ hay bệnh mạch máu ngoại biên) nên được điều trị bằng aspirin 75-100 mg/ngày. Nếu bệnh nhân bị dị ứng với aspirin, các thuốc ức chế ngưng tập tiểu cầu khác như clopidogrel 75mg/ngày có thể được dùng thay thế ở các bệnh nhân có nguy cơ cao.

Điều trị rối loạn lipid máu: Những người trên 45 tuổi cần được kiểm tra lipid máu định kỳ, bao gồm cholesterol toàn phần, LDL-C, triglycerid và HDL-C sau khi nhịn đói 10-12 giờ. Nên kiểm tra định kỳ lượng lipid máu 6-12 tháng/lần. Mục tiêu điều trị rối loạn lipid máu là LDL-C dưới 2,6 mmol/l (100mg/dl), triglycerid dưới 2,3 mmol/l (200 mg/dl) và HDL-C bằng hoặc trên 1,0mmol/l (40mg/dl). Tuy nhiên, cần cân nhắc giữa lợi ích và giá thành, cũng như các tác dụng phụ có thể gặp khi dùng thuốc liều cao. Điều trị bằng thuốc phải kết hợp với liệu pháp thay đổi lối sống. Liều thuốc được tăng dần đến khi đạt được nồng độ LDL-C mục tiêu.

Kiểm soát trị số huyết áp: Tăng huyết áp rất hay gặp ở người có tuổi. Tăng huyết áp làm tăng nguy cơ bị các biến chứng tim mạch (đột quỵ, bệnh động mạch vành và mạch máu ngoại biên). Mục tiêu điều trị nhằm đạt trị số huyết áp dưới 140/90mmHg. Thay đổi lối sống và dùng thuốc được áp dụng cho các bệnh nhân có huyết áp trên 140/90mmHg. Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc quan trọng nhất trong điều trị tăng huyết áp là đạt được trị số huyết áp mục tiêu. Nguyên tắc sử dụng thuốc hạ áp là nên bắt đầu với một thuốc liều thấp hoặc phối hợp các nhóm thuốc với liều thấp để vừa đạt được hiệu quả điều trị vừa làm giảm tác dụng phụ.

Lưu ý: Trong mùa hè, thời tiết nắng nóng sẽ là yếu tố làm gia tăng các ca tai biến mạch máu não, vì vậy những bệnh nhân đã từng bị tai biến mạch máu não và những người có nguy cơ phải đặc biệt chú ý đến các biện pháp phòng bệnh, tránh hoạt động quá sức và có chế độ ăn uống, lao động, nghỉ ngơi… phù hợp với sức khỏe.

Theo Omron - yte

Cách phòng ngừa tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não là một thuật ngữ chung để chỉ các bệnh nhồi máu não (do tắc mạch não) và chảy máu não (do xuất huyết não). Bệnh hay gặp ở người lớn tuổi. Nguyên nhân chủ yếu của bệnh là do vữa xơ động mạch và tăng huyết áp. Đôi khi do các cục huyết khối từ nơi khác gây thuyên tắc động mạch não như huyết khối trong tâm nhĩ, tâm thất hay gặp ở những bệnh nhân bị rối loạn nhịp tim (rung nhĩ), nhồi máu cơ tim, suy tim nặng, bệnh van tim… Việc phòng ngừa bệnh phụ thuộc vào các yếu tố nguy cơ của mỗi người.

Những ai có nguy cơ bị tai biến mạch máu não?

Chảy máu não.

Tai biến mạch máu não là tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do mất máu nuôi do tắc hoặc vỡ mạch máu não. Khi thiếu máu lên não, các tế bào não sẽ ngưng hoạt động và sẽ chết đi trong vài phút. Hậu quả là các vùng cơ thể do phần não đó điều khiển sẽ ngưng hoạt động, dẫn tới yếu liệt, tê, mất cảm giác nửa người, không nói được hoặc hôn mê, thậm chí là tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Nhiều trường hợp được cứu sống nhưng có thể bị tàn phế suốt đời, giảm tuổi thọ và không còn khả năng lao động, khó hoà nhập cuộc sống bình thường.

tai biến mạch máu não xuất hiện do lòng động mạch máu nuôi não bị tắc do mảng xơ mỡ đóng ở thành mạch dày lên dần, làm hẹp lòng mạch; Xuất hiện cục máu đông di chuyển từ tim do tim bị bệnh loạn nhịp hoặc bệnh hẹp – hở van tim khiến máu ứ lại, đóng thành cục máu đông trong tim, sau đó chảy lên não làm kẹt lại gây tắc mạch máu não; Xuất huyết não (mạch máu bị vỡ làm chảy máu, chèn ép não bộ) và xuất huyết khoang dưới nhện (mạch máu bị phình rồi vỡ ra làm máu chảy vào khoang trống bao quanh não).

Người có nguy cơ tai biến mạch máu não cao là người trên 55 tuổi, người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, vữa xơ động mạch, rối loạn lipid máu, các bệnh mạch vành, van tim, loạn nhịp tim, hút thuốc lá, béo phì- thừa cân, lười vận động và bị stress nặng hay thường xuyên.

Phòng ngừa bệnh như thế nào?

Mặc dù tai biến mạch máu não là bệnh nguy hiểm song hoàn toàn có thể giảm được nguy cơ bệnh nếu biết cách phòng ngừa, đó là:

Liệu pháp thay đổi lối sống (thực hiện chế độ ăn kiêng và hoạt động thể lực) là biện pháp quan trọng làm giảm nguy cơ bị vữa xơ động mạch nói chung và tai biến mạch máu não nói riêng. Liệu pháp thay đổi lối sống bao gồm: Cai thuốc lá; có chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, khoáng chất, hạn chế ăn quá nhiều chất béo và các thực phẩm giàu calo, liệu pháp dinh dưỡng còn nhằm làm giảm lượng lipid máu, giảm huyết áp và giảm đường máu nếu bệnh nhân bị đái tháo đường; Tăng hoạt động thể lực sẽ làm cải thiện tình trạng tim mạch và làm cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch như rối loạn lipid máu, béo phì và tăng huyết áp.

Phòng ngừa tình trạng đông máu bằng thuốc: Tình trạng tăng đông có thể ảnh hưởng đến bệnh lý tim mạch. Điều trị bằng aspirin có lợi trong phòng ngừa tiên phát và thứ phát cho các bệnh nhân bị nhồi máu não. Liều điều trị nên lựa chọn là liều có hiệu quả cao nhất với tác dụng phụ ít nhất. Các bệnh nhân có nguy cơ cao hay những người có kèm theo tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc bệnh tim mạch (bệnh động mạch vành, đột quỵ hay bệnh mạch máu ngoại biên) nên được điều trị bằng aspirin 75-100 mg/ngày. Nếu bệnh nhân bị dị ứng với aspirin, các thuốc ức chế ngưng tập tiểu cầu khác như clopidogrel 75mg/ngày có thể được dùng thay thế ở các bệnh nhân có nguy cơ cao.

Điều trị rối loạn lipid máu: Những người trên 45 tuổi cần được kiểm tra lipid máu định kỳ, bao gồm cholesterol toàn phần, LDL-C, triglycerid và HDL-C sau khi nhịn đói 10-12 giờ. Nên kiểm tra định kỳ lượng lipid máu 6-12 tháng/lần. Mục tiêu điều trị rối loạn lipid máu là LDL-C dưới 2,6 mmol/l (100mg/dl), triglycerid dưới 2,3 mmol/l (200 mg/dl) và HDL-C bằng hoặc trên 1,0mmol/l (40mg/dl). Tuy nhiên, cần cân nhắc giữa lợi ích và giá thành, cũng như các tác dụng phụ có thể gặp khi dùng thuốc liều cao. Điều trị bằng thuốc phải kết hợp với liệu pháp thay đổi lối sống. Liều thuốc được tăng dần đến khi đạt được nồng độ LDL-C mục tiêu.

Kiểm soát trị số huyết áp: Tăng huyết áp rất hay gặp ở người có tuổi. Tăng huyết áp làm tăng nguy cơ bị các biến chứng tim mạch (đột quỵ, bệnh động mạch vành và mạch máu ngoại biên). Mục tiêu điều trị nhằm đạt trị số huyết áp dưới 140/90mmHg. Thay đổi lối sống và dùng thuốc được áp dụng cho các bệnh nhân có huyết áp trên 140/90mmHg. Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc quan trọng nhất trong điều trị tăng huyết áp là đạt được trị số huyết áp mục tiêu. Nguyên tắc sử dụng thuốc hạ áp là nên bắt đầu với một thuốc liều thấp hoặc phối hợp các nhóm thuốc với liều thấp để vừa đạt được hiệu quả điều trị vừa làm giảm tác dụng phụ.

Lưu ý: Trong mùa hè, thời tiết nắng nóng sẽ là yếu tố làm gia tăng các ca tai biến mạch máu não, vì vậy những bệnh nhân đã từng bị tai biến mạch máu não và những người có nguy cơ phải đặc biệt chú ý đến các biện pháp phòng bệnh, tránh hoạt động quá sức và có chế độ ăn uống, lao động, nghỉ ngơi… phù hợp với sức khỏe.

Theo sức khỏe 365

Bệnh tai biến mạch máu não và cách phòng ngừa

Mỗi năm, tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ, ảnh hưởng hàng trăm ngàn người và để lại di chứng nghiêm trọng. Đặc biệt bệnh hay gặp ở người cao tuổi. Vậy tai biến mạch máu não là gì? Nhận biết bằng cách nào? Phải làm gì khi gặp người bị đột qụy?

Tai biến mạch máu não xảy ra khi mạch máu cung cấp ôxy và các chất dinh dưỡng cho phần mô não đó bị tắc nghẽn hay vỡ ra. Khi bệnh xảy ra bệnh nhân không cảm thấy đau đớn nhưng diễn biến đột ngột vì vậy bệnh nhân không gọi được người xung quanh giúp đỡ. Biểu hiện của đột quỵ là lú lẫn, hôn mê. Ngoài ra có thể có nhức đầu, nôn ói hoặc co giật xảy ra trên người đang làm việc bình thường.

Nguyên nhân: Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng một trong những nguyên nhân hay gặp nhất là một động mạch máu bị tắc bởi những cục máu đông được gọi là huyết khối hoặc các động mạch bị xơ vữa do trong mạch máu bị ứ đọng mỡ và dày lên dần dần làm hẹp lòng mạch, cản trở dòng chảy, đến một lúc nào đó tạo thành cục máu đông. Nếu là cục máu đông này bị kẹt lại trong não thì gọi thuyên tắc não. Cơn đột quỵ cũng có thể xảy ra khi một động mạch trong não bị vỡ ra được gọi là xuất huyết não (thường gặp ở bệnh nhân có xơ vữa mạch và tăng huyết áp).

Tai biến thường để lại di chứng nặng nề nếu không được phát hiện và điều trị đúng.

Phải làm gì khi gặp người bị đột quỵ?

– Đỡ người bệnh để không bị té ngã gây chấn thương. Để người bệnh nằm xuống chỗ thoáng, nghiêng qua một bên đầu hơi nâng nhẹ, nếu nôn ói, móc hết đờm nhớt cho bệnh nhân dễ thở. Nếu người bệnh lơ mơ: kiểm tra mạch, nhịp thở, đặt bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng về bên không liệt, đầu nâng nhẹ. Nếu bệnh nhân hôn mê: cũng xử trí như trên, kiểm tra nếu không thấy mạch đập hoặc ngừng thở, tiến hành hô hấp mồm – mồm và ép tim ngoài lồng ngực theo tỷ lệ 1: 5.
– Không tự ý cho uống thuốc hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác.
– Không cạo gió.
– Gọi xe đưa ngay người bệnh đến bệnh viện gần nhất.
– Không để nằm chờ xem có khỏe lại không vì não người rất quan trọng và rất nhạy cảm. Do đó phải đưa người bệnh vào bệnh viện càng nhanh càng tốt để có thể cứu sống kịp thời các phần não chưa chết nhưng đang bị thiếu máu nuôi não hoặc đang bị chèn ép.

Phòng bệnh bằng cách nào?

Tai biến mạch máu não là một biến chứng nặng, cho dù điều trị tích cực cũng dễ để lại di chứng nặng nề. Vì vậy phải điều trị các nguyên nhân gây tai biến như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, tránh căng thẳng thần kinh, không uống rượu bia, không hút thuốc lá; cần khám tại cơ sở y tế nếu thấy có triệu chứng đau đầu, chóng mặt, khó ở, mệt không có nguyên nhân để được phát hiện và điều trị kịp thời.
Điều cần nói là người đã bị tai biến mạch máu não sẽ có nhiều nguy cơ tái phát. Do đó phải chú ý điều trị tích cực để phòng ngừa tái phát. Cụ thể phải làm việc nhẹ nhàng vừa sức, không ăn nhiều mỡ béo, chất ngọt, đường, không ăn quá mặn, ăn nhiều rau củ quả. Điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch… Phải tăng cường tập vận động tại nhà hoặc tập vật lý trị liệu. Uống thuốc theo đơn và tái khám đúng hẹn.

Theo Giáo dục sức khỏe